WAT IS EMOTIONELE STRESS?

Wanneer mensen het over stress hebben, dan wordt daar vaak werkstress mee bedoeld. Naast werkstress is er ook nog een soort stress die voor veel mensen heftiger is dan werkstress: emotionele stress. Maar wat is emotionele stress? Aangezien voor veel mensen niet duidelijk is wat het verschil is tussen deze twee, leg ik dat in deze blog uit.

Emotionele stress is de stress die veroorzaakt wordt door gebeurtenissen in het privéleven van mensen. Het gaat dan over gebeurtenissen die een grote impact hebben op het leven van mensen. Hierbij kan gedacht worden aan een scheiding, verlies van baan of ernstige ziekte. En zoals de naam al aangeeft heeft emotionele stress te maken met emoties. Vaak gaat emotionele stress namelijk gepaard met angst, boosheid of verdriet.

Wat is stress?

In eerste instantie is het interessant om te kijken wat stress nou precies is. Stress is namelijk een term die uit de natuurkunde komt. En uitleggen wat stress precies is, kan ook het beste aan de hand van een voorbeeld uit de natuurkunde. Stress geeft in de natuurkunde aan hoeveel kracht iets kan hebben voordat het kapot gaat. Stel je hebt een duikplank. Deze duikplank heeft een draagkracht van 100kg. Dit betekent dat een persoon van maximaal 100kg op de duikplank mag springen. Wanneer iemand van 110kg op de duikplank springt, ontstaat er stress op de duikplank. De druk op de duikplank is namelijk groter dan de draagkracht. Voor een bepaalde tijd kan de duikplank deze stress opvangen. Maar duurt de stress te lang, dan breekt de duikplank.

Voorkomen is beter dan genezen

Als het gaat om lichamelijke gezondheid dan is iedereen het er wel over eens: ‘voorkomen is beter dan genezen’. Steeds meer wordt er de nadruk op gelegd dat een fysiek gezonde levensstijl ervoor zorgt dat de kans op ziek worden aardig verkleint wordt. Hetzelfde geldt voor psychische klachten: voorkomen is beter dan genezen. Wanneer je investeert in je mentale gezondheid wordt de kans dat je psychische klachten ontwikkelt aanzienlijk kleiner. Toch wordt er maar weinig aandacht besteed aan mentaal gezonder leven. De meeste mensen komen pas in actie wanneer er al psychische klachten zijn.

Druk, draagkracht en stress bij de mens

Hetzelfde geldt voor mensen. Een mens heeft ook een maximale draagkracht. Wanneer de druk die op een persoon uitgevoerd wordt groter is dan de draagkracht van deze persoon, dan kan iemand dit een tijd nog volhouden. Maar doordat de druk groter is dan de draagkracht, ontstaat er stress. Wanneer deze stress te lang aanhoudt, dan zal deze persoon ‘breken’.

Waar stress oorspronkelijk voor bedoeld was

Van oorsprong heeft stress een hele belangrijke functie voor de mens. Het heeft namelijk als doel te kunnen ontsnappen uit gevaarlijke situaties. Wanneer een mens in een gevaarlijke situatie komt, treden er veranderingen op in het lichaam. Deze veranderingen zorgen ervoor dat alle energie in het lichaam gericht wordt op focus, helder nadenken en energie om aan de gevaarlijke situatie te kunnen ontkomen. Op dit soort momenten kan het lichaam over zijn of haar eigen grenzen heengaan met als doel te kunnen ontkomen aan de situatie. Wanneer er aan de gevaarlijke situatie ontkomen was, kon het lichaam zich herstellen.

Werkstress

Vaak is werkstress gerelateerd aan een bepaalde werkdruk die mensen ervaren op het werk. Veel medewerkers geven aan dat ze een bepaalde mate van stress op het werk fijn vinden omdat ze dan scherper zijn en beter presteren. Deze mensen werken normaal op 100% maar door de druk die ze ervaren gaan ze op 110% werken. Dit kan omdat het lichaam zich in kan stellen om over de eigen grenzen heen te gaan. Dit is vergelijkbaar met hoe het lichaam reageert om te zorgen dat mensen vroeger uit gevaarlijke situaties konden ontsnappen. Echter is het lichaam er wel op gemaakt om dit soort stress maar korte tijd te ervaren. Stel dat de stress te lang duurt, dan kan iemand overspannen raken of een burn-out krijgen.

Emotionele stress

Emotionele stress is een vorm van stress waar nog weinig aandacht aan besteed wordt. Dit komt doordat emotionele stress nagenoeg altijd gerelateerd is aan privézaken. En in Nederland wordt er over het algemeen niet veel met anderen gesproken over privézaken. Daarom speelt emotionele stress zich veel meer op de achtergrond af. Emotionele stress komt vaak pas aan het licht wanneer het de draagkracht overstijgt en mensen professionele hulp nodig hebben.

Emotionele stress ontstaat wanneer er in de privésfeer dingen gebeuren die levensbepalend zijn. Zo kan het verliezen van een baan ervoor zorgen dat iemand zijn huis moet verkopen. Of een geliefde wordt ernstig ziek en zal binnen afzienbare tijd komen te overlijden. Dit zijn allemaal gebeurtenissen die zorgen voor een onzekere toekomst. En zoals de naam al aangeeft heeft deze vorm van stress te maken met emoties. Vaak gaat emotionele stress gepaard met angst, boosheid of verdriet.

De piramide van Maslow

Abraham Maslow was een psycholoog die onderzoek heeft gedaan naar de behoefte van de mens. Dit heeft geleid tot de beroemde piramide van Maslow. In deze piramide zijn de vijf verschillende behoeftes van de mens terug te vinden. Onderaan staat de belangrijkste behoeftes die een mens nodig heeft. Deze zijn namelijk nodig om te overleven. Wanneer aan deze behoeftes voldaan is, dan ontstaat er behoefte aan zekerheid. Als daaraan voldaan is ontstaat er behoefte aan sociaal contact, enz. De piramide van Maslow geeft inzicht in het ontstaan van werkstress en emotionele stress.

Werkstress en emotionele stress in de piramide van Maslow

Emotionele stress wordt ervaren wanneer mensen onzekerheid hebben over de eerste drie schijven. De eerste schijf (overleven) hoeft eigenlijk niemand in Nederland zich zorgen over te maken. Wanneer we gaan kijken naar de tweede schijf (zekerheid), dan zijn er al meer mensen die zich zorgen maken. Denk bijvoorbeeld aan de stress die mensen ervaren hebben door de corona (veiligheid, gezondheid, bescherming), iemand die zijn baan verliest en wellicht zijn huis moet verkopen (veiligheid, stabiliteit) of iemand die ongeneeslijk ziek is (gezondheid). Ook de derde schijf kan mensen veel emotionele stress opleveren. Denk bijvoorbeeld aan ruzies binnen de familie of wanneer je partner van je wil scheiden.

Werkstress daarentegen is vooral gerelateerd aan de schijf waardering. Doordat voor het grootste deel van de Nederlanders aan de eerste drie schijven is voldaan, houden deze mensen zich bezig met status, prestige, succes, zelfwaardering en respect. In Nederland hangt dit bijna volledig samen met werk. Bepaalde functies brengen status en prestige met zich mee. Dit geeft mensen het gevoeld dat ze succes hebben en daardoor respect krijgen van andere mensen. Om dit te kunnen bereiken zal er wel gepresteerd moeten worden. En tegenwoordig betekent dat voor veel mensen dat ze structureel over hun eigen grenzen heen moeten gaan.

Waarom is het belangrijk om dit verschil te weten?

Er komt steeds meer aandacht voor werkstress. Doordat er veel aandacht voor is, wordt het voor mensen ook makkelijker om erover te praten. Daarnaast kunnen mensen de stress die ze op het werk ervaren, vaak in hun privéleven loslaten. Bij emotionele stress is dit anders. Doordat er naast de stress ook nog emoties betrokken zijn, wordt het lastiger om ze los te laten. Daarnaast heeft emotionele stress vaak een veel grotere impact op mensen en het leven van mensen dan werkstress. Daarom vind ik het belangrijk dat er meer aandacht komt voor emotionele stress. Wanneer het voor mensen duidelijk is wat emotionele stress is, kan het herkend worden. De volgende stap is dat mensen er met elkaar over gaan praten.

Heb jij het idee dat je emotionele stress ervaart? Zoek dan iemand in jouw omgeving die je vertrouwt en praat er eens met deze persoon over. Wanneer je het idee hebt dat dit niet meer helpt of er is niemand in jouw omgeving die je vertrouwt, dan raad ik je aan om hulp te zoeken bij een psycholoog. 

Wil je weten wat Feel It 2 voor jou kan betekenen, neem dan contact op.

Psycholoog Geldrop - Feel It 2 - Gerard Furnee - Blog1
Gerard Furnee
3 september 2020