Geschreven door
Psycholoog Gerard Furnée MSc
De termen gegeneraliseerde angststoornis (GAS) en piekerstoornis worden vaak door elkaar gebuikt. Maar het is belangrijk om daar een nuancering in aan te brengen. Hoewel piekeren een belangrijk symptoom is van GAS, is het geen ‘piekerstoornis’. In de DSM-5 TR wordt het namelijk gekoppeld aan overmatig zorgen maken en niet aan piekeren.
De basis van GAS: constant zorgen maken
Zoals eerder beschreven is de basis van een gegeneraliseerde angststoornis dat je je overmatig zorgen maakt over alledaagse aspecten van je leven zoals gezondheid, werk, financiën of familie. Hieronder beschrijven we de constante onderlaag van de stoornis.
- Rustige situatie: De basis van GAS is wanneer de situatie rustig is. Er zijn geen problemen die extra aandacht vragen of in algemene zin stressvol zijn.
- De gedachten: De gedachten vallen in de categorie ‘overmatig zorgen maken’. Je maakt je zorgen over eventuele situaties die problemen op kunnen gaan leveren.
- Gevoelens: De situatie gaat gepaard met gevoelens van onrust en spanning. Het is een soort continue staat van alertheid.
Het verschil tussen zorgen maken en piekeren
Het is belangrijk om het verschil te weten tussen zorgen maken en piekeren. Ze beschrijven namelijk allebei een ander niveau van psychologische stress. Hieronder geven we een korte beschrijving van het verschil tussen zorgen maken en piekeren. Wil je hier meer over weten? Lees dan de pagina over piekeren.
- Zorgen maken: Zorgen maken is gekoppeld aan gevoelens spanning en onrust. De gedachten zijn redelijk bepalend in je dag maar zijn niet alles overheersend. Bij zorgen maken is het nog mogelijk om op bepaalde momenten de gedachten te parkeren. Daarbij is een ander groot onderscheid dat je bij zorgen maken nog nadenkt over eventuele oplossingen.
- Piekeren: Piekeren is gekoppeld aan gevoelens van angst en paniek. Dit maak het de overtreffende trap van zorgen maken. Daarbij zijn de gedachten indringender dan bij zorgen maken. Piekeren draait meer over het nadenken over doemscenario’s en de schade van de problemen beperken.
Wanneer GAS escaleert: van zorgen maken naar piekeren
Er zijn momenten dat de klachten van een gegeneraliseerde angststoornis toenemen en een nog grotere impact krijgen op je leven. Dit is het moment waarop er zich daadwerkelijk problemen voor gaan doen in de alledaagse situaties waar jij je zorgen over maakt. Dan gebeurt er het volgende:
- Situatie: Er ontstaan problemen in een of meerdere alledaagse aspecten waar jij je zorgen over maakt. Dit zijn situaties die in algemene zin mensen ook bezighouden maar veel minder intens dat ze jou bezighouden.
- De gedachten: De gedachten over de problemen zijn indringend en je kan moeilijk stoppen met erover nadenken. Daarbij denk je vooral na over alle negatieve uitkomsten die voortkomen kunnen komen uit de problemen en hoe je aan ‘damagecontrol’ kan doen.
- Gevoelens: Wanneer dergelijke situaties zich voordoen gaat dit gepaard met gevoelens van angst en paniek die gedurende de dag in meer of mindere mate aanwezig is.
Conclusie
Een gegeneraliseerde angststoornis is dus geen piekerstoornis omdat het niet gekenmerkt wordt door een constante mate van piekeren. De constante staat is overmatig zorgen maken. Piekeren is een intenser symptoom dat optreedt wanneer de zorgen escaleren, vaak als reactie op een specifieke trigger.
