Geschreven door
Psycholoog Gerard Furnée MSc
Binnen de psychologie zijn er veel verschillende soorten angststoornissen. Voor veel mensen is het lastig om een indicatie te hebben van welke vorm van angst iemand heeft. Hieronder maken we de vergelijking tussen de gegeneraliseerde angststoornis en andere vormen van angststoornissen op basis van de DSM-5 TR. Het is daarbij belangrijk om dit als indicatie te gebruiken. Of je echt een stoornis hebt kan alleen door een gekwalificeerde zorgprofessional vastgesteld worden.
Specifieke fobie
Bij een specifieke fobie voel je angst of vrees voor een specifiek object of een specifieke situatie. Je kan daarbij denken aan vliegen, spinnen, hoogtes, injecties, enz. Situaties waar iemand bang voor is worden ook zoveel mogelijk vermeden. Bij de gegeneraliseerde angststoornis gaat het niet om een specifiek object of situaties maar over alledaagse aspecten die niet vermeden kunnen worden zoals financiën of gezondheid.
Sociale angststoornis
Een sociale angststoornis is een meer specifieke angst die zich vooral richt op sociale situaties. Het draait daarbij vooral om de mogelijkheid om door anderen kritisch beoordeeld te worden. Wanneer degene niet in een sociale situatie is en er niet aan denkt, is er geen gevoel van angst. Bij een gegeneraliseerde angststoornis is het gevoel van onrust en het zorgen maken nagenoeg constant. Daarbij is de angst vaak niet specifiek gerelateerd aan sociale situaties.
Paniekstoornis
Een paniekstoornis gaat gepaard met een intens gevoel van paniek. Vaak gaat dit gepaard met gedachten om de controle te verliezen of de angst om dood te gaan. De persoon lijkt de complete controle over lichaam en geest kwijt te raken. Een paniekstoornis gaat gepaard met paniekaanvallen. Een gegeneraliseerde angststoornis gaat niet gepaard met aanvallen maar met een constant gevoel van onrust. Daarbij is er geen gevoel van controleverlies of angst om door de aanval dood te gaan.
Agorafobie (pleinvrees)
Agorafobie is gerelateerd aan bepaalde plekken in de openbare ruimte of het überhaupt buitenshuis zijn. Je kan daarbij denken aan angst voor (openbaar) vervoer, parkeerplaatsen, winkels, theater of zich in een menigte bevinden. De angst zit daarbij in het niet weg kunnen komen wanneer de angst of paniek opkomt. Bij een gegeneraliseerde angststoornis is er geen specifieke situatie in de openbare ruimte die triggert. Daarbij gaat het ook niet gepaard met de angst om niet weg te kunnen komen.
Feel It 2 behandeling bij gegeneraliseerde angststoornis
Bij Feel It 2 pakken we een gegeneraliseerde angststoornis zowel klacht gericht als oorzaakgericht aan. We beginnen met het verlichten van de acute klachten (het gevoel van onrust en het zorgen maken/piekeren). Daarna richten we ons op het verwerken van de dieperliggende oorzaak voor een duurzaam herstel.
In de praktijk zien we dat het constante zorgen maken en piekeren een afleidingsstrategie is en niet de kern van het probleem. Het is een coping mechanisme om een veel diepere, rauwe ‘kernangst’ zoals niet goed genoeg zijn of afwijzing, niet te hoeven voelen.
Hiervoor hebben wij een aanpak ontwikkeld die zich op drie cruciale punten onderscheidt van andere therapieën.
- Focus op fysieke gevoelens (niet alleen gedachten). In de klachtgerichte fase richten we ons op het voelen en doorvoelen van de fysieke onrust om deze te verminderen. Waar CGT zich richt op het veranderen van de gedachten die gekoppeld zijn aan het zorgen maken, zien wij de gedachten als symptoom. We pakken ook de fysieke ‘druk op het hoofd’ aan die vaak gepaard gaat met piekeren, wat helpt om de gedachten structureel te verminderen.
- Oorzaak vinden via Familie Opstellingen. Zodra de acute klachten verminderen, komt steeds meer de kernangst bloot te liggen. Net als bij schematherapie zoeken we naar de oorzaak in je jeugd. Wat Feel It 2 anders doet, is het inzetten van familie opstellingen om de precieze oorsprong van het kerngevoel (bijvoorbeeld afwijzing door ouders, falen op school) helder te krijgen.
- Verwerken en oplossen (niet enkel accepteren). De laatste stap is het verwerken van het blootgelegde kerngevoel. Waar ACT zich richt op het accepteren van het ongemak en het leven ondanks de angst, is ons doel de angst daadwerkelijk op te lossen. Via een mindfulness oefening ga je de confrontatie met het kerngevoel aan, inclusief alle gekoppelde gedachten en herinneringen. Door dit volledig te doorvoelen, neemt de intensiteit structureel af en neem je duurzaam afscheid van de angst.
Obsessieve compulsieve stoornis (OCD)
Bij een obsessieve-compulsieve stoornis (OCD) heeft iemand last van obsessies (terugkerende, ongewenste dwanggedachten of -beelden) die angst veroorzaken. Om de angst te verminderen, voelt de persoon een drang om compulsies (dwanghandelingen) uit te voeren. Je kan daarbij denken dat de handdoekjes recht moeten liggen (compulsies) als je naar buiten gaat omdat dit de kans op een ongeluk verkleint. De angst ontstaat wanneer de handeling niet is uitgevoerd en dat zou betekenen dat de kans bijna 100% is dat je een ongeluk krijgt. Bij de gegeneraliseerde angststoornis richt de bezorgdheid zich op mogelijk naderende problemen en is het overmatig bezorgd zijn over de toekomstige gebeurtenissen die abnormaal is.
Posttraumatische stressstoornis (PTSS)
Een posttraumatische stressstoornis zonder angst komt niet voor. Echter kan deze angst verklaard worden vanuit trauma’s in het verleden. PTSS gaat naast angst ook vaak gepaard met nachtmerries over de traumatische ervaring en flashbacks. Het trauma zorgt hierbij voor de angst. Bij de gegeneraliseerde angststoornis zijn het de dagdagelijkse aspecten van het leven die voor angst zorgen. Daarbij is er ook niet een specifiek trauma dat ten grondslag ligt aan de ontwikkeling van deze stoornis.
Depressieve- en bipolaire stemmingsstoornissen
Een depressieve of bipolaire stoornis is geen angststoornis. Toch is er veel overlap tussen de gegeneraliseerde angststoornis en deze stoornissen. De gedachtepatronen bij GAS zijn vergelijkbaar met die van depressie- of bipolaire stemmingsstoornissen. Echter is het grote verschil dat bij de laatste de gedachten vaak over situaties in het verleden gaan (rumineren) en bij GAS meer over de toekomst (zorgen maken en piekeren). Wel moet gezegd worden dat deze twee stoornissen vaak samen voorkomen.
Disclaimer
De informatie op deze pagina over Gegeneraliseerde Angststoornis (GAS) en gerelateerde stoornissen, is uitsluitend bedoeld voor algemene informatieve doeleinden.
Deze tekst is geschreven met de grootst mogelijke zorgvuldigheid door Psycholoog Gerard Furnee MSc en is gebaseerd op erkende psychologische inzichten en praktijkervaring. Echter, deze informatie is geen vervanging voor professioneel medisch advies, diagnose of behandeling.
- Diagnose: Een officiële diagnose van een gegeneraliseerde angststoornis of enige andere psychische aandoening kan uitsluitend worden gesteld door een gekwalificeerde en bevoegde zorgprofessional (zoals een psychiater, GZ-psycholoog of klinisch psycholoog).
Neem bij twijfels over je gezondheid, aanhoudende psychische klachten of voordat je een beslissing neemt over je behandeling, altijd contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgprofessional. Wij adviseren je om altijd professioneel advies in te winnen dat specifiek is afgestemd op jouw persoonlijke situatie.
Feel It 2 aanvaardt geen aansprakelijkheid voor directe of indirecte schade die ontstaat door het gebruik van of het vertrouwen op de informatie die op deze website wordt verstrekt.
