Geschreven door
Psycholoog Gerard Furnée MSc
Voel je je constant onrustig en gespannen, overspoeld door eindeloos zorgen maken en piekeren? Een gegeneraliseerde angststoornis (GAS) is een veelvoorkomende, maar vaak niet goed begrepen stoornis. Dit heeft ermee te maken dat een gegeneraliseerde angststoornis gezien wordt al een op zichzelf staande stoornis. Bij Feel It 2 zien we GAS niet als de kern van het probleem, maar als een coping mechanisme voor een diepere, oncontroleerbare angst.
Deze continue stroom van gedachten en gevoelens die kenmerkend zijn voor GAS, kan je dagelijks leven volledig overheersen. Maar wat is GAS precies? Hoe onderscheidt het zich van andere angststoornissen? En hoe pakken we dit aan, zowel met als zonder medicatie? Op deze pagina duiken we dieper in de wereld van de gegeneraliseerde angststoornis en bieden we heldere antwoorden.
Wat is een gegeneraliseerde angststoornis?
De gegeneraliseerde angststoornis wordt gekenmerkt door gevoelens van onrust en spanning die gepaard gaan met overmatig zorgen maken. Het zorgen maken gaat over onderwerpen die vaak meer algemeen zijn en een onderdeel van het leven. Je kan daarbij denken aan onderwerpen als:
- Financiën
- Werk
- Gezondheid
- Gezondheid van familieleden
- De kinderen
- Niet belangrijke taken als het huishouden
Wat de gegeneraliseerde angststoornis zwaar maakt is dat het er continu is. Je staat ermee op en je gaat ermee naar bed. De hele dag zijn de zorgen en onrust/spanning aanwezig. Dit in tegenstelling tot andere angststoornissen die in meer of mindere mate aanwezig zijn of situatie specifiek. De intensiteit, duur en frequentie van de gevoelens en gedachten over de uitkomst zijn vaak hoger dan dat je zou verwachten bij de situatie.
De intensiteit, duur en frequentie maken dat de gevoelens en gedachten een grote impact hebben op het dagelijks leven. Doordat deze gevoelens en gedachten dusdanig prominent aanwezig zijn, heeft het vaak gevolgen voor:
- Concentratie: Omdat je gedachten steeds bij dat ene onderwerp zijn is het moeilijk om je te concentreren op andere taken
- Slapen: Wanneer je in bed ligt en het rustig en stil is, kunnen gedachten sneller en makkelijker de overhand nemen.
- Energieniveau: Door de continue spanning en onrust in het lichaam en de gedachten die maar blijven komen raakt het lichaam vermoeid. Om deze reden heeft het grote invloed op het energieniveau.
Symptomen bij een gegeneraliseerde angststoornis
Er zijn verschillende symptomen die vaak voorkomen bij mensen die een gegeneraliseerde angststoornis hebben. De DSM-5 TR onderscheid 6 verschillende symptomen die in meer of mindere mate voorkomen bij deze stoornis. Het is daarbij niet het geval dat je alle symptomen moet hebben. Om aan een gegeneraliseerde angststoornis te denken zijn 3 van de 6 symptomen nodig. Daarbij moeten ze in de afgelopen 6 maanden meer dagen wel dan niet aanwezig zijn geweest. Echter is het wel belangrijk om te weten dat er meer criteria en onderzoek door een zorgprofessional nodig is om tot een diagnose te komen.
Wat zijn kenmerken van een angststoornis?
Angst is een emotie die alle mensen en dieren kennen. Het is een overlevingsmechanisme die je lichaam op scherp zet om te vechten of te vluchten. Maar angsten kunnen bij mensen ook voorkomen op het moment dat er geen reëel gevaar is. Daarnaast kan de angst ook langdurig aanblijven zonder dat daar een reden voor is. Wanneer dit het geval is spreken we van een angststoornis.
Medicatie bij gegeneraliseerde angststoornis
Een gegeneraliseerde angststoornis wordt gekenmerkt door een chronisch gevoel van angst. Dit in tegenstelling tot de meeste andere angsten waarbij het gevoel van angst ‘getriggerd’ wordt. Bij getriggerde angsten worden doorgaans benzodiazepinen (de ‘pammetjes’) voorgeschreven. Bij een gegeneraliseerde angststoornis wordt er eerder gekozen voor antidepressiva. Er zijn twee verschillende soorten antidepressiva voorgeschreven:
- SSRI (selectieve serotonine heropnameremmers): Deze medicijnen verhogen de beschikbaarheid van serotonine in de hersenen. Serotonine is een neurotransmitter die cruciaal rol speelt bij de regulatie van stemming en emoties. SSRI’s helpen om het constante zorgen maken en piekeren te verminderen waardoor er meer mentale rust komt.
- SNRI’s (serotonine–noradrenaline heropnameremmers): SNRI’s beinvloeden naast de beschikbaarheid van serotonine in de hersenen ook de beschikbaarheid van noradrenaline. Noradrenaline is gekoppeld aan de lichamelijke sensatie van de vecht-of-vlucht reactie. Een SNRI heeft daardoor naast invloed op het zorgen maken en piekeren, ook een kalmerend effect op de fysieke symptomen van angst (onrustig gevoel, hartkloppingen, spierspanning).
Ondanks dat medicijnen helpend kunnen zijn in het verminderen van de symptomen, zijn ze geen oplossing voor het onderliggende probleem. Daarom is het aan te raden om het gebruik van medicijnen te combineren met therapie. Overleg voor zowel het gebruik van medicijnen als het starten van therapie met je huisarts.
Behandeling van gegeneraliseerde angststoornis
Er zijn twee verschillende vormen van therapie die ingezet worden bij de behandeling van een gegeneraliseerde angststoornis. De therapie kan klachtgericht zijn en oorzaakgericht. Bij de klachtgerichte therapie ga je aan de slag met het beheersen van de symptomen van GAS. Deze vormen van therapie worden doorgaans aangeboden binnen de basis GGZ en zijn vaak kortdurende vormen van therapie. Binne de oorzaakgerichte therapie ga je aan de slag met het wegnemen van de oorzaak die ervoor gezorgd heeft dat jij GAS ontwikkeld hebt. Oorzaakgerichte therapieen worden doorgaans aangeboden binnen de specialistische GGZ en zijn vaak langdurend.
- Klachtgerichte therapie richt zich op het hier-en-nu. Het doel is het doorbreken van het constante zorgen maken en het verminderen van de dagelijkse spanning. De meest gebruikte vormen zijn:
- Cognitieve Gedragstherapie (CGT): Je leert de (vaak irreële) gedachten die angst veroorzaken te herkennen, uit te dagen en te vervangen door helpende gedachten. Daarnaast werk je aan de spanning en onrust doormiddel van ontspanningstechnieken. à Meer weten over CGT bij GAS? Klik dan hier.
- Acceptance and Commitment Therapie (ACT): In plaats van de strijd aan te gaan met de angst, leert ACT je om de angstgevoelens te accepteren zodat ze niet langer je leven beheersen. à Meer weten over ACT bij GAS? Klik dan hier.
- Oorzaakgerichte therapie richt zich op het aanpakken van de oorzaak van de gegeneraliseerde angststoornis. Dit zijn vaak langere trajecten die ingaan op patronen uit je verleden.
- Schematherapie: Je krijgt inzicht in negatieve overtuigingen en patronen (zogenaamde ‘schema’s’) die je angst voeden. Nadat je ze hebt leren herkennen ga je aan de slag om deze te doorbreken. à Wil je meer weten over schematherapie bij GAS? Klik dan hier.
Feel It 2 behandeling bij gegeneraliseerde angststoornis
Bij Feel It 2 pakken we een gegeneraliseerde angststoornis zowel klacht gericht als oorzaakgericht aan. We beginnen met het verlichten van de acute klachten (het gevoel van onrust en het zorgen maken/piekeren). Daarna richten we ons op het verwerken van de dieperliggende oorzaak voor een duurzaam herstel.
In de praktijk zien we dat het constante zorgen maken en piekeren een afleidingsstrategie is en niet de kern van het probleem. Het is een coping mechanisme om een veel diepere, rauwe ‘kernangst’ zoals niet goed genoeg zijn of afwijzing, niet te hoeven voelen.
Hiervoor hebben wij een aanpak ontwikkeld die zich op drie cruciale punten onderscheidt van andere therapieën.
- Focus op fysieke gevoelens (niet alleen gedachten). In de klachtgerichte fase richten we ons op het voelen en doorvoelen van de fysieke onrust om deze te verminderen. Waar CGT zich richt op het veranderen van de gedachten die gekoppeld zijn aan het zorgen maken, zien wij de gedachten als symptoom. We pakken ook de fysieke ‘druk op het hoofd’ aan die vaak gepaard gaat met piekeren, wat helpt om de gedachten structureel te verminderen.
- Oorzaak vinden via Familie Opstellingen. Zodra de acute klachten verminderen, komt steeds meer de kernangst bloot te liggen. Net als bij schematherapie zoeken we naar de oorzaak in je jeugd. Wat Feel It 2 anders doet, is het inzetten van familie opstellingen om de precieze oorsprong van het kerngevoel (bijvoorbeeld afwijzing door ouders, falen op school) helder te krijgen.
- Verwerken en oplossen (niet enkel accepteren). De laatste stap is het verwerken van het blootgelegde kerngevoel. Waar ACT zich richt op het accepteren van het ongemak en het leven ondanks de angst, is ons doel de angst daadwerkelijk op te lossen. Via een mindfulness oefening ga je de confrontatie met het kerngevoel aan, inclusief alle gekoppelde gedachten en herinneringen. Door dit volledig te doorvoelen, neemt de intensiteit structureel af en neem je duurzaam afscheid van de angst.
Disclaimer
De informatie op deze pagina over Gegeneraliseerde Angststoornis (GAS), inclusief beschrijvingen van symptomen, diagnosestelling, medicatie en behandelmethoden (zoals CGT, ACT, Schematherapie en de Feel It 2-behandeling), is uitsluitend bedoeld voor algemene informatieve doeleinden.
Deze tekst is geschreven met de grootst mogelijke zorgvuldigheid door Psycholoog Gerard Furnee MSc en is gebaseerd op erkende psychologische inzichten en praktijkervaring. Echter, deze informatie is geen vervanging voor professioneel medisch advies, diagnose of behandeling.
- Diagnose: Een officiële diagnose van een gegeneraliseerde angststoornis of enige andere psychische aandoening kan uitsluitend worden gesteld door een gekwalificeerde en bevoegde zorgprofessional (zoals een psychiater, GZ-psycholoog of klinisch psycholoog).
- Medicatie: De beschrijvingen van medicatie zijn algemeen van aard. Het starten, aanpassen of stoppen van medicatie moet altijd in overleg met een behandelend arts (zoals een huisarts of psychiater) gebeuren. Alleen een arts kan de juiste diagnose stellen, de geschiktheid van medicatie beoordelen en de juiste dosering bepalen op basis van jouw persoonlijke situatie.
- Behandeling: De gepresenteerde therapieën en de Feel It 2-behandeling zijn complexe processen die persoonlijke begeleiding vereisen. Zelfdiagnose of zelfbehandeling op basis van deze informatie wordt ten zeerste afgeraden.
Neem bij twijfels over je gezondheid, aanhoudende psychische klachten of voordat je een beslissing neemt over je behandeling, altijd contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgprofessional. Wij adviseren je om altijd professioneel advies in te winnen dat specifiek is afgestemd op jouw persoonlijke situatie.
Feel It 2 aanvaardt geen aansprakelijkheid voor directe of indirecte schade die ontstaat door het gebruik van of het vertrouwen op de informatie die op deze website wordt verstrekt.
